Frankrijk gaat het aantal kernkoppen uitbreiden en wil met bondgenoten zijn nucleaire afschrikking versterken. Dat zei president Macron in een speech over de nucleaire strategie van Frankrijk, vanaf het Bretonse schiereiland L'île Longue.
Hij zegt er niet bij om hoeveel kernkoppen het gaat. Het is de eerste keer sinds 1992 dat Frankrijk zijn kernwapenarsenaal uitbreidt. Volgens Macron is de stap nodig om de onafhankelijkheid van Europa te versterken.
Ook zei de president dat Frankrijk als Europese kernmacht nauwer wil samenwerken met acht Europese bondgenoten, waaronder Nederland. Macron gaf als mogelijkheid dat Frankrijk voor het eerst kernkoppen tijdelijk in andere landen kan positioneren.
Het Nederlandse kabinet laat in een Kamerbrief weten dat het Franse aanbod de Europese veiligheid ten goede komt en dat het daarover met Frankrijk in gesprek gaat. Details over de beoogde samenwerking zegt het kabinet niet openbaar te kunnen maken.
Russische dreiging
In zijn toespraak zei Macron verder dat de wereld is veranderd sinds zijn laatste speech over de nucleaire afschrikking in februari 2020. Hij noemt onder meer de oorlog in het Midden-Oosten, de Russische dreiging en de prioriteiten van de VS die onder Trump veranderen.
Volgens Macron vereist het nieuwe tijdperk een versterking van de Franse nucleaire doctrine. "Onze concurrenten zijn geëvolueerd, net als onze partners. De wereld verhardt, dat heeft de afgelopen uren opnieuw aangetoond. We moeten onze nucleaire afschrikking versterken."
Frankrijk-correspondent Saskia Houttuin:
"Ruim veertig minuten duurde de toespraak van Macron vanaf de marinebasis op L'Ile Longue, met achter hem een nucleaire SNLE-onderzeeër: een van de belangrijkste symbolen voor de Franse nucleaire slagkracht.
Met name de aankondiging dat het aantal kernkoppen zal worden opgehoogd galmt nog na: het is voor het eerst sinds de jaren na de Koude Oorlog dat Frankrijk zijn kernarsenaal verruimt in plaats van naar beneden bijschroeft. Opvallend is ook dat hij benadrukt niet te willen noemen hoeveel kernkoppen er de komende tijd bij zullen komen. "Het moet geen wapenwedloop worden", zei hij daarover. "Dat is niet onze doctrine."
Wat wél meermaals werd benoemd, is dat de nucleaire doctrine van Frankrijk in essentie niet zal veranderen. Hoewel het een belangrijke Europese dimensie krijgt, blijft de productie van de wapens volledig in Franse handen. Ook is en blijft het de president die het eindbesluit heeft over eventuele inzet van wapens. Daarmee geeft Macron ook een belangrijke boodschap aan critici, onder wie een aantal prominente politici, die hun zorgen hebben uitgesproken over het 'delen' van Frankrijks nucleaire capaciteiten met het buitenland."
De nieuwe doctrine van Macron heet dissuasion avancée, oftewel geavanceerde afschrikking. Daarbij zou Frankrijk nauwer willen samenwerken met andere landen. Macron noemde nu een heel rijtje Europese landen waarmee wordt gepraat: Groot-Brittannië, Polen, België, Griekenland, Zweden, Duitsland, Denemarken en ook Nederland.
Onderdeel van de nieuwe doctrine is dat de bondgenoten zouden kunnen gaan meedoen aan nucleaire oefeningen. Ook overweegt Frankrijk om kernwapens onder te brengen in andere landen. Volgens de Franse grondwet is de president van het land opperbevelhebber van de strijdkrachten.
In de jaren na het einde van de Koude Oorlog schroefde Frankrijk het aantal kernkoppen steeds verder naar beneden. Nu is daar de ommekeer, het worden er weer meer. Volgens Macron is het nucleaire arsenaal er voor Frankrijk puur om af te schrikken, om landen ervan te weerhouden Frankrijk én zijn omgeving, aan te vallen.
Frankrijk is het enige EU-land met kernwapens. In totaal bezit het land nu 290 kernkoppen. Die kunnen gelanceerd worden vanaf bommenwerpers en onderzeeërs. Een deel van het Franse arsenaal ligt voor anker bij L'île Longue.
Kysia Hekster, correspondent Europese Unie en NAVO:
"In Europese hoofdsteden is met veel belangstelling gekeken naar Macrons speech. Van oudsher kijken de Europeanen naar Amerika voor nucleaire bescherming tegen Rusland. Maar de geloofwaardigheid van de Verenigde Staten heeft in Europa een flinke knauw gekregen: door steeds minder mensen wordt het land gezien als bondgenoot, onder meer vanwege president Trumps dreigende taal richting Denemarken en toenadering tot de Russische president Poetin.
En dus kijken landen ook met vernieuwde belangstelling naar wat Frankrijk kan doen aan de veranderende dreiging in Europa. Macron zei dat hij openstaat voor tijdelijke stationering van Franse gevechtsvliegtuigen die kernraketten kunnen dragen in bevriende landen, als aanvulling op wat de Amerikanen binnen de NAVO doen aan nucleaire afschrikking.
Meteen na de toespraak van de Franse president liet de Duitse bondskanselier Merz weten dat hij nog dit jaar concrete stappen wil nemen, bijvoorbeeld meedoen aan nucleaire oefeningen van de Fransen. Het zijn allemaal tekenen dat Europa veel meer op eigen benen wil staan, voor zover dat kan."