De Europese Commissie wil dat er bij publieke aanbestedingen in de toekomst verplicht in Europa geproduceerde producten worden gebruikt. De maatregel moet de Europese industrie versterken en tegelijkertijd leiden tot vergroening.
De made in Europe-eisen moeten in ieder geval gaan gelden voor strategische sectoren zoals de autosector, groene technologie en de zware industrie. Het zijn sectoren die het door verschillende oorzaken zwaar hebben, maar volgens de Commissie wel behouden moeten blijven in de EU.
Hoge energieprijzen en de geopolitieke onrust maken dat maatregelen volgens de Europese Commissie hard nodig zijn. Maar het plan moet vooral een antwoord bieden op de keiharde concurrentie uit China. Europa wordt overspoeld door goedkope Chinese producten waar Europese bedrijven niet tegenop kunnen concurreren. Het land is dominant in allerlei groene sectoren zoals die van de zonnepanelen.
Volgens klimaatcommissaris Wopke Hoekstra heeft China met "oneerlijke handelspraktijken" de eerlijke concurrentie ondermijnd: "We moeten harder opkomen voor onze eigen belangen."
Elektrische auto's
Dus wil de Europese Commissie dat elektrische auto's, als ze van publiek geld worden gekocht, voortaan in Europa in elkaar zijn gezet. Een deel van de onderdelen voor de elektrische auto's moet straks eveneens uit de EU komen.
Ook wanneer via publieke aanbestedingen zonnepanelen, windmolens, cement of aluminium gekocht worden, moeten die producten helemaal of gedeeltelijk uit de EU komen. Voor staal gaat die eis niet gelden, wel moet een deel van het staal groen geproduceerd zijn.
Industriepolitiek
Dat de Industrial Accelerator Act, waar al de plannen in staan, vandaag is gepresenteerd, was allesbehalve vanzelfsprekend. De afgelopen maanden werd de presentatie van de wet steeds uitgesteld. Er was namelijk veel discussie over de koerswijziging van de EU: van een open economie naar het bevoordelen van eigen bedrijven.
Frankrijk hamerde vooral hard op de made in Europe-verplichting. Het land wil de Europese maakindustrie, en zeker ook de Franse, een boost geven. Duitsland stond daar met een groep andere landen tegenover. In het machtige autoland bestaat de angst dat hun auto's straks te duur en onverkoopbaar worden. Ook bestaat de angst dat partnerlanden buiten de EU tegen het hoofd worden gestoten.
Volgens D66-Europarlementariër Brigitte van den Berg bevat het voorstel "maatregelen die we ons een paar jaar geleden niet konden voorstellen". Toch zijn de maatregelen volgens haar "hard nodig".
Te duur
Om aan de zorgen van tegenstanders van de wet tegemoet te komen, zijn inmiddels wel allerlei voorzorgsmaatregelen opgenomen. Als producten te duur worden, dan vervalt de made in Europe-verplichting. En ook landen waar de EU een handelsverdrag mee heeft voor de aangewezen producten mogen straks mogelijk meedoen.
Aan het voorstel kan nog flink worden gesleuteld, want ook het Europees Parlement en de EU-lidstaten moeten zich er nog over uitspreken. Gezien de grote belangen beloven dat stevige onderhandelingen te worden.